De autonome probatiestraf en de opschorting: gelijkenissen en verschillen uitgelegd
Wanneer iemand vervolgd wordt voor een misdrijf, kan de strafrechter in België kiezen uit verschillende maatregelen. Twee vaak toegepaste rechtsfiguren zijn de autonome probatiestraf en de opschorting van de strafvordering. Hoewel ze enkele gelijkenissen vertonen, zijn er belangrijke verschillen. Een ervaren advocaat strafrecht kan helpen bepalen welke maatregel het meest gunstig is voor een specifieke situatie.
Wat is een autonome probatiestraf?
De autonome probatiestraf is een zelfstandige straf die niet gekoppeld is aan een andere straf. De rechter verklaart de beklaagde schuldig, maar legt geen klassieke straf (zoals gevangenisstraf of geldboete) op. In plaats daarvan moet de veroordeelde maximaal 2 jaar bepaalde probatievoorwaarden naleven.
Mogelijke voorwaarden zijn onder meer:
-
therapie volgen (verslaving, agressiebeheersing…)
-
opleidingen of trainingen volgen
-
contactverboden naleven
-
een alcohol- of drugsverbod respecteren
-
werk zoeken of ingeschreven blijven bij de arbeidsbemiddelingsdienst
Belangrijk: hoewel de autonome probatiestraf een veroordeling inhoudt, verschijnt ze niet op het uittreksel strafregister model 1, wat voor veel betrokkenen een groot voordeel is. Op model 2 (bestemd voor bepaalde beroepen) kan ze wel vermeld worden.
Wat is opschorting van de strafvordering?
Bij opschorting spreekt de rechtbank géén schuld uit en legt ze ook geen straf op. De strafvordering wordt opgeschort onder de voorwaarde dat de betrokkene gedurende een bepaalde termijn geen nieuwe misdrijven pleegt en eventuele probatievoorwaarden naleeft.
Kenmerken:
-
Geen schuldverklaring
-
Geen straf
-
Geen vermelding op uittreksel strafregister model 1 (wel op model 2)
-
Duur: 1 tot 5 jaar
-
Kan met of zonder probatievoorwaarden worden uitgesproken
Gelijkenissen tussen beide rechtsfiguren
De autonome probatiestraf en de opschorting hebben enkele belangrijke gemeenschappelijke kenmerken:
-
ze kunnen gepaard gaan met probatievoorwaarden;
-
ze worden opgevolgd door de probatiedienst;
-
ze bevorderen begeleiding, herstel en re-integratie;
-
ze vermijden een klassieke gevangenisstraf;
-
ze zijn tijdelijk en voorwaardelijk.
Belangrijkste verschillen
| Aspect | Autonome probatiestraf | Opschorting |
|---|---|---|
| Schuldverklaring | Ja | Nee |
| Is er een straf? | Ja, een zelfstandige straf | Nee |
| Strafregister (uittreksel model 1) | Geen vermelding | Geen vermelding |
| Strafregister (model 2) | Wel vermelding | Wel vermelding |
| Duur | Max. 2 jaar | 1 tot 5 jaar |
| Gevolgen bij niet-naleving | Kan worden omgezet in een andere straf | Opschorting kan worden herroepen en vervolging herneemt |
Welke maatregel is het meest gunstig?
Dat hangt af van de concrete omstandigheden:
-
Voor wie een blanco uittreksel model 1 wil behouden, zijn zowel opschorting als autonome probatiestraf gunstige opties.
-
Indien een schuldverklaring ongewenst is, biedt opschorting het grootste voordeel.
-
Indien de feiten of omstandigheden opschorting minder haalbaar maken, kan een autonome probatiestraf een waardevol alternatief zijn.
Een gespecialiseerde strafrecht advocaat kan inschatten welke maatregel het best past binnen de juridische context en de persoonlijke situatie van de betrokkene.
Heeft u hier vragen over? Contacteer ons dan. We zullen u graag bijstaan.

