Bij een vrijlating onder voorwaarden blijft een verdachte vrij of komt hij vrij, op voorwaarde dat hij zich aan bepaalde regels houdt. De onderzoeksrechter legt ze op voor hoogstens drie maanden, en kan ze telkens verlengen. Wie een voorwaarde niet naleeft, riskeert een nieuw aanhoudingsbevel.
Wie beslist over een vrijlating onder voorwaarden?
Meestal legt de onderzoeksrechter de voorwaarden op, in plaats van een aanhoudingsbevel. Ook de raadkamer en de kamer van inbeschuldigingstelling kunnen dat doen.
Dat kan alleen als de wettelijke voorwaarden voor een aanhouding vervuld zijn. Een vrijlating onder voorwaarden is dus een mildere maatregel, geen gewone vrijlating.
De onderzoeksrechter kan dat zelf beslissen, op vraag van de procureur des Konings of op vraag van de verdachte.
Elke voorwaarde moet in de beschikking gemotiveerd zijn.
Liet de rechtbank u bij uw veroordeling onmiddellijk aanhouden, dan gelden andere regels. Die leest u bij voorlopige invrijheidstelling na een onmiddellijke aanhouding.
Welke voorwaarden zijn mogelijk?
De wet geeft geen gesloten lijst: elke voorwaarde moet aansluiten bij een concreet risico, zoals vlucht, nieuwe feiten of contact met getuigen.
Voorbeelden van voorwaarden:
| Voorwaarde | Het risico waar ze op inspeelt |
|---|---|
| Op een vast adres wonen en elke verhuis melden | Vluchtgevaar |
| Het land niet verlaten of de identiteitskaart afgeven | Vluchtgevaar |
| Geen contact met bepaalde personen, zoals getuigen of het slachtoffer | Contact met getuigen of druk op het slachtoffer |
| Bepaalde plaatsen of buurten niet bezoeken | Nieuwe feiten |
| Geen activiteiten met minderjarigen | Nieuwe feiten |
| Een begeleiding of behandeling volgen | Nieuwe feiten, bijvoorbeeld bij verslaving |
| Geen nieuwe misdrijven plegen | Nieuwe feiten |
De rechter moet de voorwaarden afstemmen op de persoon en de zaak.
Daarom telt wat de advocaat over uw situatie kan voorleggen.
Een vast adres, werk of een begeleiding die al klaarstaat, kan meewegen in de keuze voor voorwaarden.
Kan uw familielid bij u wonen, of kunt u helpen met een afspraak bij een hulpverlener? Laat dat de advocaat vóór de zitting weten.
Lees de beschikking daarom woord voor woord.
Een contactverbod kan ook berichten en sociale media omvatten. Twijfelt u, vraag het uw advocaat.
De borgsom in het kort
Een borgsom is een bedrag dat u vooraf volledig moet storten voordat de vrijlating wordt uitgevoerd.
U betaalt de borgsom aan de Deposito- en Consignatiekas, niet contant in de gevangenis.
U krijgt ze terug als u bij alle proceshandelingen en bij de uitvoering van het vonnis aanwezig bent. Blijft u zonder geldige reden weg, dan kan ze aan de Staat vervallen.
De hele procedure, ook de terugbetaling, leest u in onze uitleg over de borgsom bij voorlopige hechtenis.
Hoe lang gelden de voorwaarden?
Tijdens het onderzoek gelden de voorwaarden hoogstens drie maanden. De onderzoeksrechter kan ze telkens met hoogstens drie maanden verlengen.
Die verlenging moet vallen vóór de termijn afloopt. Gebeurt dat niet, dan vervallen de voorwaarden.
Tijdens het onderzoek kan de onderzoeksrechter voorwaarden ook opheffen, wijzigen of er een vrijstelling voor geven. U kunt dat zelf vragen aan de raadkamer.
Wordt de zaak naar de rechtbank verwezen, dan beslist de raadkamer of de voorwaarden blijven gelden tot er een definitieve uitspraak is. Nieuwe voorwaarden kan ze dan niet meer opleggen.
Het justitiehuis kan de opvolging doen en brengt verslag uit aan de onderzoeksrechter. De politie controleert de verboden.
Wat gebeurt er als u een voorwaarde niet naleeft?
Leeft u een voorwaarde niet na, dan kan de onderzoeksrechter of de rechtbank een aanhoudingsbevel uitvaardigen.
Dat betekent dat u opnieuw in de gevangenis kunt belanden. Vaardigt de onderzoeksrechter het bevel uit, dan volgt een nieuwe zitting van de raadkamer. Lees ook wat er op een zitting van de raadkamer gebeurt.
Ook een kleine overtreding kan tellen, zoals een bericht aan een persoon met wie u geen contact mag hebben.
Als een voorwaarde niet haalbaar blijkt
Blijkt een voorwaarde in de praktijk niet haalbaar, verander dan niets op eigen houtje, maar vraag een wijziging aan.
Stap 1: Lees de beschikking opnieuw
Kijk precies wat er staat en tot wanneer de voorwaarde geldt. Bewaar de beschikking op een plaats waar u ze snel vindt.
Stap 2: Bel uw advocaat vóór u iets doet
Een nieuwe job, een verhuis of een familiefeest in het buitenland: bespreek het eerst. Uw advocaat weet of een vrijstelling mogelijk is.
Stap 3: Vraag een wijziging of vrijstelling aan
Uw advocaat dient het verzoek in bij de raadkamer. Die moet binnen vijf dagen beslissen. Wacht op de beslissing voor u de voorwaarde naast u neerlegt.
Welke wet geldt? De vrijlating onder voorwaarden staat in de artikelen 35 tot 38 van de Wet voorlopige hechtenis van 20 juli 1990, die naast het nieuwe Strafwetboek blijft gelden.
Veelgestelde vragen
Kan ik in beroep gaan tegen de voorwaarden?
Tegen voorwaarden van de onderzoeksrechter staat geen rechtstreeks beroep open; u kunt de raadkamer vragen ze te wijzigen of op te heffen. Tegen een beslissing van de raadkamer kunt u binnen 24 uur in beroep gaan bij de kamer van inbeschuldigingstelling.
Mag ik op reis als ik onder voorwaarden vrij ben?
Dat hangt af van uw voorwaarden. Staat er een reisverbod in, vraag dan eerst een vrijstelling aan via uw advocaat.
Zijn de voorwaarden een straf?
Nee. Ze gelden tijdens het onderzoek, terwijl u vermoed onschuldig blijft. Een straf kan alleen een rechtbank opleggen na een vonnis.
Wat zijn de voorwaarden voor voorlopige hechtenis?
Dat zijn de wettelijke voorwaarden voor een aanhouding: ernstige aanwijzingen van schuld, volstrekte noodzakelijkheid voor de openbare veiligheid en een feit van minstens strafniveau 2. Meer daarover vindt u in ons overzicht van de voorlopige hechtenis.
Bespreek uw voorwaarden met een advocaat
Bent u onder voorwaarden vrij, of komt er een zitting waarop een vrijlating mogelijk is, dan kunt u met uw vragen bij ons kantoor terecht.
Meer over de hele procedure leest u bij bijstand van een advocaat bij voorlopige hechtenis. Ons kantoor staat verdachten bij in strafzaken in Antwerpen en omgeving.
Bel ons kantoor op werkdagen op +32 476 22 04 02 of stuur ons een bericht via het contactformulier.
