Strafrecht

Is uw familielid opgepakt door de politie voor een misdrijf, dan mag die vrijheidsbeneming hoogstens 48 uur duren. Binnen die termijn wordt uw familielid vrijgelaten of voorgeleid bij een onderzoeksrechter. U kunt het verhoor niet bijwonen, maar u kunt wel rustig informatie verzamelen en een advocaat contacteren.

Wat gebeurt er in de eerste uren na een arrestatie?

In de eerste uren wordt uw familielid naar een politiekantoor gebracht, op zijn rechten gewezen en meestal verhoord.

Dat verhoor gebeurt zonder familie. De wet geeft de familie geen recht om uw familielid tijdens die eerste 48 uur te bezoeken.

Wie van zijn vrijheid is beroofd, heeft onder meer deze rechten:

• een vertrouwelijk overleg met een advocaat vóór het eerste verhoor, in principe 30 minuten;
• de bijstand van die advocaat tijdens het verhoor;
• medische bijstand;
• de vraag om een derde naar keuze te laten verwittigen.

Dat laatste verklaart waarom u soms pas laat iets hoort.

De procureur des Konings of de onderzoeksrechter kan dat bericht met een gemotiveerde beslissing uitstellen. Dat kan alleen als het onderzoek of iemands veiligheid dat dringend vereist.

Bestuurlijke of gerechtelijke arrestatie: het verschil

Een bestuurlijke aanhouding herstelt de openbare orde en duurt hoogstens 12 uur. Een gerechtelijke arrestatie gaat over een misdrijf en duurt hoogstens 48 uur.

Twijfelt u welke vorm van toepassing is? Lees dan het verschil tussen bestuurlijke en gerechtelijke aanhouding.

Begon alles met een inval thuis, bekijk dan ook de regels voor een huiszoeking en arrestatie ’s nachts.

Familielid opgepakt: wat u nu concreet kunt doen

U helpt uw familielid het meest door rustig te blijven, de feiten te noteren en tijdig een advocaat te contacteren.

Stap 1: Noteer wat u weet

Schrijf op wanneer en waar de arrestatie gebeurde en welke politiezone erbij was.

Was er een huiszoeking, noteer dan ook wat er werd meegenomen en of u een document kreeg.

Zo’n tijdlijn is later nuttig voor de advocaat. Het uur van de arrestatie bepaalt bijvoorbeeld wanneer de termijn van 48 uur afloopt.

Stap 2: Vraag na waar uw familielid is

U kunt de politiezone contacteren en vragen waar uw familielid wordt vastgehouden.

Of u meer hoort, hangt af van het onderzoek. Weinig informatie is op zich geen slecht teken: de politie mag niet alles delen.

Stap 3: Contacteer een advocaat voor de volgende stap

Uw familielid mag een advocaat kiezen. De politie legt het contact via de permanentiedienst van de balies, die ook een advocaat aanduidt als uw familielid er geen kent.

Wordt uw familielid daarna voorgeleid, dan is het verhoor bij de onderzoeksrechter het volgende belangrijke moment.

Een advocaat die het dossier van bij het begin volgt, kan dat moment beter voorbereiden.

Stap 4: Verzamel praktische gegevens

Leg alvast klaar wat de advocaat kan gebruiken:

• het adres waar uw familielid woont;
• gegevens over werk, opleiding of gezin;
• medische informatie, zoals medicatie of een behandelende arts.

Neemt uw familielid dagelijks medicatie, meld dat dan aan de politie.

Die gegevens tonen later ook of iemand een vaste woonplaats en een stabiel leven heeft. Dat telt mee wanneer een rechter over vrijlating beslist.

Wat u beter niet doet

Praat niet over de feiten via telefoon, berichten of sociale media, en neem geen contact op met getuigen of mogelijke slachtoffers.

Zulk contact kan verkeerd begrepen worden.

Het gevaar dat iemand zich met anderen afspreekt of bewijs laat verdwijnen, is een van de redenen om iemand aan te houden.

Laat spullen die met het onderzoek te maken kunnen hebben, liggen zoals ze zijn.

Deel ook geen foto’s of berichten over de arrestatie online. Wat eenmaal gedeeld is, kunt u niet meer terughalen.

Na 48 uur: vrijlating of de onderzoeksrechter

Na hoogstens 48 uur is uw familielid vrij, of heeft de onderzoeksrechter beslist over een aanhoudingsbevel of een vrijlating onder voorwaarden.

Een vrijlating betekent niet dat de zaak voorbij is. Het onderzoek kan verdergaan en later tot een oproeping leiden.

Na een aanhoudingsbevel beslist binnen vijf dagen de raadkamer over de verdere hechtenis.

Hoe dat verder loopt, leest u bij bijstand van een advocaat bij voorlopige hechtenis.

Een kort overzicht van de hele procedure vindt u bij aanhouding en voorlopige hechtenis.

Welke wet geldt? Een arrestatie valt onder de Wet voorlopige hechtenis van 20 juli 1990, die naast het nieuwe Strafwetboek blijft gelden.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen arrestatie en aanhouding?

In het dagelijks taalgebruik betekenen beide woorden hetzelfde. Juridisch spreekt men van een bestuurlijke aanhouding (openbare orde) of een gerechtelijke arrestatie (misdrijf). Het aanhoudingsbevel is iets anders: de beslissing van de onderzoeksrechter om iemand langer vast te houden.

Krijg ik altijd bericht als mijn familielid wordt opgepakt?

Niet automatisch. Uw familielid kan vragen dat iemand wordt verwittigd. Dat bericht kan om redenen van het onderzoek worden uitgesteld.

Kan ik zelf een advocaat aanstellen voor mijn familielid?

U kunt een advocaat contacteren en informatie bezorgen. Het is wel uw familielid die de advocaat kiest.

Mijn familielid is minderjarig. Gelden dezelfde regels?

Nee, voor minderjarigen is de jeugdrechter bevoegd en gelden bijzondere regels. Die procedure valt buiten deze pagina.

Bel ons kantoor met uw vragen

Is uw familielid opgepakt en hebt u vragen over de volgende stappen, dan kunt u ons kantoor contacteren.

Ons kantoor staat verdachten bij in strafzaken in Antwerpen en omgeving.

Bel ons kantoor op werkdagen op +32 476 22 04 02 of stuur ons een bericht via het contactformulier.

Na een aanhouding kan de familie vooral praktisch helpen: bezoek aanvragen, geld storten op de rekening van de gedetineerde en de advocaat gegevens bezorgen die een vrijlating onder voorwaarden ondersteunen. Een verdachte in voorlopige hechtenis mag volgens FOD Justitie elke dag bezoek ontvangen. De eerste dagen kan contact wel beperkt zijn.

Contact met de familie na de aanhouding: waarom het soms wacht

De onderzoeksrechter kan contact met anderen dan de advocaat tijdelijk verbieden, voor hoogstens drie dagen na het eerste verhoor.

Dat verbod is geen straf. Het dient om het onderzoek in de eerste dagen te beschermen.

Daarna kan de rechter nog beperkingen opleggen voor bepaalde personen.

Dat kan als er gevaar is voor afspraken of voor bewijs dat verdwijnt. Vraag de advocaat of er zulke beperkingen gelden voor u.

Hoe het verder gaat na de aanhouding, leest u bij aanhouding en voorlopige hechtenis.

Bezoek in de gevangenis: zo regelt u het

Om op bezoek te gaan, moet uw familielid de gevangenisdirectie laten weten dat u wilt komen, en toont u bij het onthaal een geldig identiteitsbewijs.

Stap 1: Laat uw familielid u aanmelden

Uw familielid meldt aan de directie dat u wilt komen.

Bent u geen familie, dan geeft hij uw naam door.

De regels staan op de pagina bezoek aanvragen van FOD Justitie.

Stap 2: Bereid de documenten voor

Familie toont een bewijs van verwantschap, zoals een trouwboekje of een attest van gezinssamenstelling.

Andere bezoekers kunnen gevraagd worden een kopie van hun identiteitskaart te sturen.

In de gevangenis van Antwerpen stuurt u vooraf een kopie van uw identiteitsbewijs naar bezoek.antwerpen@just.fgov.be.

Stap 3: Reserveer het bezoek

In Antwerpen reserveert uw familielid het bezoek, of doet u dat zelf aan het onthaal. De bezoekuren staan op de pagina van de gevangenis van Antwerpen.

Stap 4: Kom op tijd en reken op controle

In Antwerpen meldt u zich uiterlijk 45 minuten vóór het bezoek aan het onthaal.

Tassen gaan in een kluisje, waarvoor u muntstukken nodig hebt. U gaat door een metaaldetector.

U mag niets aan uw familielid geven zonder toestemming van het personeel.

Met kinderen op bezoek

Kinderen jonger dan 16 komen altijd met een volwassene.

Een kind dat een ouder bezoekt, heeft geen toestemming van de andere ouder nodig, tenzij die schriftelijk bezwaar maakt.

Geld storten voor een gedetineerde

U stort geld met een overschrijving op de rekening van de gevangenis, met de naam en voornaam van uw familielid in de mededeling.

Het rekeningnummer staat op de pagina van elke gevangenis.

Neem het daar over, en niet van een oud bericht of een andere site.

Met dat geld kan uw familielid in de gevangenis onder meer producten kopen en telefoneren.

Een borgsom is iets anders: die betaalt u aan de Deposito- en Consignatiekas, nooit aan de gevangenis.

Meer daarover leest u bij voorlopige hechtenis en borgtocht.

Kleding, wasgoed en pakjes

Of en hoe u kleding, wasgoed of spullen kunt afgeven, verschilt per gevangenis. Vraag het na bij de gevangenis voor u iets meebrengt.

Breng tijdens een bezoek niets mee om af te geven zonder dat het personeel dat toelaat.

Wat niet mag, wordt bijgehouden tot u vertrekt.

Voor medicatie: geef de gegevens van de behandelende arts aan de advocaat of de gevangenis. Medicatie zelf meebrengen gaat in de regel niet.

Contact houden: telefoon en brieven

Uw familielid kan u vanuit de gevangenis bellen, op eigen kosten en op vaste uren.

Brieven schrijven kan wel. Houd ze kort en persoonlijk.

Schrijf of praat niet over de feiten van de zaak. Dat geldt ook tijdens een bezoek.

Ga ervan uit dat wat u zegt of schrijft niet altijd vertrouwelijk is.

Hoe helpt u de advocaat het best?

U helpt de advocaat het best door gegevens te bezorgen die tonen dat uw familielid een stabiel leven heeft: een woonadres, werk, gezin en eventuele zorg.

Die gegevens zijn nuttig voor de zitting van de raadkamer, waar een vrijlating onder voorwaarden kan worden gevraagd. Lees ook wat er op de zitting van de raadkamer gebeurt.

Uw familielid kiest zelf zijn advocaat.

U kunt wel een advocaat contacteren en vragen om hem in de gevangenis te bezoeken.

Over de rol van de advocaat bij de zittingen leest u meer op onze pagina over bijstand van een advocaat bij voorlopige hechtenis.

Welke wet geldt? De praktische regels voor bezoek en geld komen van FOD Justitie en de gevangenis zelf, en kunnen per gevangenis verschillen.

Veelgestelde vragen

Mag ik mijn familielid elke dag bezoeken?

Een verdachte die nog niet veroordeeld is, mag volgens FOD Justitie elke dag bezoek ontvangen. Een bezoek duurt minstens een uur. De bezoekuren verschillen per gevangenis.

In welke gevangenis zit mijn familielid?

Dat hoort u van uw familielid zelf of van de advocaat. De gevangenis van Antwerpen is een arresthuis voor mannen en vrouwen, maar een verdachte kan ook elders terechtkomen.

Kan ik mijn familielid een cadeau of boek geven?

Alleen als de gevangenis dat toelaat. Tijdens het bezoek geeft u niets zonder toestemming van het personeel.

Mag ik bij de zitting van de raadkamer zijn?

Nee. Die zitting gebeurt achter gesloten deuren. U kunt de advocaat wel vooraf gegevens bezorgen.

Bel ons kantoor voor de volgende stap

Zit uw familielid in voorlopige hechtenis en hebt u vragen over de volgende zitting, dan kunt u ons kantoor contacteren.

Ons kantoor staat verdachten bij in strafzaken in Antwerpen en omgeving. De regels voor de verdachte zelf vindt u in ons overzicht van de voorlopige hechtenis.

Bel ons kantoor op werkdagen op +32 476 22 04 02 of stuur ons een bericht via het contactformulier.

Een aanhoudingsbevel is de beslissing van de onderzoeksrechter om een verdachte langer van zijn vrijheid te beroven. Die beslissing valt binnen 48 uur na de arrestatie, na een verhoor waarbij de advocaat aanwezig mag zijn. Daarna beslist binnen vijf dagen de raadkamer.

Wat is een aanhoudingsbevel?

Een aanhoudingsbevel is een schriftelijke en gemotiveerde beslissing van de onderzoeksrechter waarmee de vrijheidsbeneming na 48 uur kan doorlopen.

Het bevel vermeldt het feit, de wetsbepaling die erop van toepassing is en de redenen waarom de rechter de aanhouding nodig vindt.

Een aanhoudingsbevel is geen straf. De wet verbiedt uitdrukkelijk om de hechtenis te gebruiken als straf of als onmiddellijke bestraffing.

Het gaat ook niet om een Europees aanhoudingsbevel. Dat dient om iemand tussen EU-landen over te leveren en heeft eigen regels, die u leest bij het Europees aanhoudingsbevel.

Van arrestatie tot aanhoudingsbevel in vier stappen

Tussen de arrestatie en het aanhoudingsbevel liggen vier stappen, die samen binnen 48 uur moeten passen.

Stap 1: Arrestatie en politieverhoor

De politie arresteert de verdachte en verhoort hem. Vóór dat verhoor heeft hij recht op vertrouwelijk overleg met een advocaat.

Stap 2: De procureur des Konings vordert een onderzoeksrechter

De procureur des Konings beslist of hij de verdachte laat vrijlaten of ter beschikking stelt van een onderzoeksrechter.

Alleen een onderzoeksrechter kan een aanhoudingsbevel geven. De procureur kan dat niet.

Stap 3: Het verhoor bij de onderzoeksrechter

Vóór hij een aanhoudingsbevel geeft, moet de onderzoeksrechter de verdachte verhoren en zijn opmerkingen horen.

De verdachte mag zich bij dat verhoor laten bijstaan door zijn advocaat, die ook opmerkingen mag maken. De rechter laat de advocaat tijdig weten waar en wanneer het verhoor plaatsvindt.

Dat verhoor heet in de praktijk de voorleiding. Familie is er niet bij.

Stap 4: Beslissing en betekening

De onderzoeksrechter beslist en laat het aanhoudingsbevel aan de verdachte betekenen binnen 48 uur.

Wordt die termijn overschreden zonder geldig bevel, dan moet de verdachte vrij.

Wanneer mag een onderzoeksrechter iemand aanhouden?

Een onderzoeksrechter mag alleen aanhouden bij volstrekte noodzakelijkheid voor de openbare veiligheid, met ernstige aanwijzingen van schuld en voor een feit van minstens strafniveau 2.

De voorwaarden op een rij:

1. Er zijn ernstige aanwijzingen van schuld.
2. Het feit kan leiden tot een straf van niveau 2 of zwaarder.
3. De aanhouding is volstrekt noodzakelijk voor de openbare veiligheid.
4. Voor feiten met een straf tot niveau 4 (voor sommige misdrijven tot niveau 3) komt daar bij: ernstige redenen om te vrezen dat de verdachte nieuwe misdrijven pleegt, vlucht, bewijs laat verdwijnen of zich met derden afspreekt.

De rechter moet die redenen in het bevel uitschrijven met de concrete omstandigheden van de zaak.

Onder het oude Strafwetboek werkte deze regel met jaren gevangenisstraf. Teksten die nog een drempel van een jaar of vijftien jaar noemen, zijn dus niet meer actueel.

De mogelijke beslissingen van de onderzoeksrechter

Na het verhoor heeft de onderzoeksrechter grofweg vijf mogelijkheden, van een vrijlating tot een aanhoudingsbevel in de gevangenis.

Meer over de borgsom leest u in onze uitleg over voorlopige hechtenis en borgtocht.

Procureur des Konings en onderzoeksrechter: wie doet wat

De procureur des Konings vervolgt namens de samenleving; de onderzoeksrechter is een onafhankelijke rechter die het onderzoek leidt en over de aanhouding beslist.

De procureur beslist in de eerste uren over de arrestatie en kan een onderzoeksrechter vorderen. Hij is later ook partij op de raadkamer.

De onderzoeksrechter onderzoekt à charge en à décharge. Hij kan onder meer huiszoekingen bevelen, getuigen horen en een aanhoudingsbevel geven.

Na het aanhoudingsbevel: advocaat, contact en raadkamer

Na het aanhoudingsbevel mag de verdachte meteen vrij met zijn advocaat spreken, en binnen vijf dagen volgt de eerste zitting van de raadkamer.

De onderzoeksrechter kan wel het contact met andere personen dan de advocaat verbieden. Zo’n algemeen verbod duurt hoogstens drie dagen en kan niet worden verlengd.

Daarom kan de familie in de eerste dagen soms nog niet op bezoek.

De raadkamer toetst of het bevel regelmatig is en of de hechtenis nodig blijft. Lees ook wat er op de zitting van de raadkamer gebeurt.

Het verdere ritme van de zittingen leest u op onze pagina over de advocaat bij voorlopige hechtenis. Over de latere termijnen gaat ook de verlenging met twee maanden.

Welke wet geldt? Het aanhoudingsbevel staat in de Wet voorlopige hechtenis van 20 juli 1990, waarvan artikel 16 sinds 1 september 2026 naar de strafniveaus van het nieuwe Strafwetboek verwijst.

Veelgestelde vragen

Wat doet een onderzoeksrechter?

Een onderzoeksrechter leidt een gerechtelijk onderzoek, meestal in zwaardere zaken of wanneer dwangmaatregelen nodig zijn zoals een huiszoeking of een aanhouding. Hij verzamelt bewijs voor en tegen de verdachte. Tijdens het onderzoek is hij de enige die een aanhoudingsbevel kan geven.

Wat zijn ernstige aanwijzingen van schuld?

Dat zijn concrete elementen in het dossier die erop wijzen dat de verdachte het feit heeft gepleegd. Het is geen bewijs van schuld: de verdachte blijft vermoed onschuldig.

Wat gebeurt er als de 48 uur voorbij zijn?

Is er binnen 48 uur geen aanhoudingsbevel betekend, dan moet de verdachte worden vrijgelaten. Het onderzoek kan daarna gewoon verdergaan.

Kan ik in beroep gaan tegen het aanhoudingsbevel zelf?

Tegen het bevel van de onderzoeksrechter staat geen rechtstreeks beroep open. De controle gebeurt door de raadkamer, en tegen haar beslissing kan wel hoger beroep.

Contacteer ons kantoor met uw vragen

Is er een aanhoudingsbevel, dan is de eerste zitting van de raadkamer de volgende kans om de hechtenis te betwisten of een vrijlating onder voorwaarden te vragen.

Ons kantoor staat verdachten bij in strafrecht in Antwerpen en omgeving.

Bel ons kantoor op werkdagen op +32 476 22 04 02 of stuur ons een bericht via het contactformulier.

Op de raadkamer beslist een rechter, achter gesloten deuren, of de hechtenis na een aanhoudingsbevel blijft duren. De eerste zitting valt binnen vijf dagen nadat het aanhoudingsbevel is uitgevoerd. Daarna volgt een nieuwe zitting na een maand, en later om de twee maanden. De familie wacht buiten; de advocaat is uw aanspreekpunt.

Wat gebeurt er op de zitting van de raadkamer?

De raadkamer controleert of het aanhoudingsbevel wettig is en beslist of de hechtenis nodig blijft, en in welke vorm.

De rechter hoort eerst de procureur des Konings. Daarna komen de verdachte en zijn advocaat aan het woord.

De raadkamer kan drie dingen doen:

• de hechtenis handhaven, in de gevangenis of onder elektronisch toezicht;
• de verdachte vrijlaten onder voorwaarden of tegen een borgsom;
• de verdachte vrijlaten zonder voorwaarden.

Handhaaft de raadkamer de hechtenis, dan moet ze die beslissing motiveren met de concrete omstandigheden van de zaak.

Wie er in de zaal zit, en wie niet

In de zaal zitten de rechter, de griffier, de procureur des Konings, de verdachte en zijn advocaat. De familie mag de zitting niet bijwonen.

De zitting is niet openbaar. Dat beschermt het onderzoek en het vermoeden van onschuld.

Voor de familie betekent dat vaak wachten in de gang van het gerechtsgebouw.

Uw familielid wordt meestal vanuit de gevangenis naar de zitting gebracht.

Het is normaal dat u weinig ziet. Uw advocaat kan u na de zitting vertellen hoe het ging.

Het ritme: vijf dagen, een maand, twee maanden

Na het aanhoudingsbevel volgt een vast ritme van zittingen, zolang de hechtenis duurt en het onderzoek loopt.

Bij elke zitting kan de raadkamer opnieuw beslissen of de hechtenis nog nodig is. Over de regel van twee maanden schreven we eerder de verlenging met twee maanden pas na de vierde verschijning.

Zo verloopt een zitting, stap voor stap

Elke zitting volgt dezelfde vier stappen, van de oproeping tot de beslissing.

Stap 1: De oproeping

Ten minste 24 uur vóór de zitting krijgen de verdachte en zijn advocaat bericht van plaats, dag en uur.

Stap 2: Inzage in het dossier

Voor de eerste zitting ligt het dossier de laatste werkdag vooraf ter inzage voor de verdachte en zijn advocaat. Voor de latere zittingen is dat twee dagen vooraf.

Zeker voor de eerste zitting is dat kort. Een advocaat moet het dossier dan snel lezen en met de verdachte bespreken.

Stap 3: De zitting

De procureur geeft zijn standpunt, daarna pleit de advocaat. De verdachte kan zelf ook iets zeggen.

Stap 4: De beslissing en de betekening

De raadkamer beslist, en de beslissing wordt aan de verdachte betekend. Vanaf die betekening loopt zijn termijn voor hoger beroep.

Wat de familie vóór de zitting kan doen

De familie helpt het meest door de advocaat tijdig gegevens te bezorgen die een vrijlating onder voorwaarden geloofwaardig maken.

Denk aan:

• een vast adres waar uw familielid kan wonen;
• een bewijs van werk, opleiding of een concrete werkbelofte;
• de naam van een arts of dienst die een begeleiding kan opstarten;
• praktische gegevens over kinderen of mensen die van hem afhangen.

Zulke gegevens zeggen iets over het risico op vlucht of herhaling. Dat zijn onder meer de risico’s waar de rechter naar kijkt.

Bezorg ze aan de advocaat, niet aan de rechter. Neem ook geen contact op met getuigen.

Hoger beroep bij de kamer van inbeschuldigingstelling

Tegen een beslissing van de raadkamer kan binnen 24 uur hoger beroep worden ingesteld bij de kamer van inbeschuldigingstelling van het hof van beroep.

Dat beroep staat open voor de verdachte en voor de procureur des Konings. Voor de procureur loopt de termijn vanaf de beslissing, voor de verdachte vanaf de betekening.

De kamer van inbeschuldigingstelling moet binnen 15 dagen na het beroep beslissen. Doet ze dat niet, dan wordt de verdachte vrijgelaten.

Laat de raadkamer uw familielid vrij en gaat de procureur in beroep, dan blijft uw familielid in de regel vast tot die uitspraak.

Een beroep is niet altijd zinvol. Het kan de procedure ook verlengen; bespreek het daarom met uw advocaat.

Welke wet geldt? De zittingen van de raadkamer volgen de Wet voorlopige hechtenis van 20 juli 1990, die naast het nieuwe Strafwetboek blijft gelden.

Veelgestelde vragen

Wie zetelt in de raadkamer?

Een rechter van de rechtbank van eerste aanleg, bijgestaan door een griffier. Het is niet de onderzoeksrechter die het aanhoudingsbevel gaf.

Kan de zitting ooit openbaar zijn?

Ja, op vraag van de verdachte, na een langere hechtenis: na zes maanden bij feiten tot strafniveau 4, anders na een jaar. De rechter kan dat alleen om wettelijke redenen weigeren.

Wat gebeurt er als de raadkamer de vrijlating beveelt?

Uw familielid komt vrij, eventueel onder voorwaarden. De procureur kan binnen 24 uur in beroep gaan. Daarom komt de vrijlating soms niet meteen.

Moet mijn familielid zelf iets zeggen op de zitting?

Dat mag, maar het hoeft niet. Wat hij zegt, bespreekt hij best vooraf met zijn advocaat.

Contacteer ons kantoor met uw vragen over de raadkamer

De raadkamer beslist op basis van het dossier en wat er op de zitting gezegd wordt. Een goede voorbereiding met de juiste gegevens telt.

Meer over de hele procedure leest u bij bijstand van een advocaat bij voorlopige hechtenis. De regels voor de verdachte zelf vindt u in ons overzicht van de voorlopige hechtenis.

Ons kantoor staat verdachten bij in strafzaken in Antwerpen. Bel ons kantoor op werkdagen op +32 476 22 04 02 of stuur ons een bericht via het contactformulier.

Nieuwigheden in het Belgisch strafrecht (2025–2026): een geactualiseerd overzicht

Nieuwigheden in het Belgisch strafrecht; Het Belgisch strafrecht ondergaat momenteel één van de meest ingrijpende hervormingen sinds het Strafwetboek van 1867. Voor elke advocaat strafrecht Antwerpen en bij uitbreiding voor elke strafrechtjurist is het cruciaal om deze evoluties nauwgezet op te volgen. Recente ontwikkelingen tonen bovendien aan dat de timing van deze hervorming werd aangepast.

1. Uitstel van het nieuw Strafwetboek

Aanvankelijk was voorzien dat het nieuwe Strafwetboek in werking zou treden in april 2026. Intussen werd deze datum uitgesteld naar september 2026. Dit uitstel moet de rechtspraktijk, magistratuur en wetgever extra tijd geven om zich voor te bereiden op de ingrijpende veranderingen.

De hervorming blijft evenwel fundamenteel. Het nieuwe wetboek is opgebouwd rond twee boeken:

• Boek I met de algemene principes;
• Boek II met een herwerkte en systematisch opgebouwde lijst van misdrijven.

Daarnaast wordt gewerkt met acht strafniveaus, wat zorgt voor meer transparantie en voorspelbaarheid in de straftoemeting.

2. Hervorming van het sanctiestelsel

Een belangrijk uitgangspunt van het nieuwe Strafwetboek is dat de gevangenisstraf minder automatisch wordt opgelegd. De wetgever wil deze sanctie duidelijk positioneren als laatste middel.

Alternatieve straffen krijgen meer gewicht, waaronder:

• probatie- en opvolgingsmaatregelen;
• behandelgerichte sancties;
• uitgebreidere mogelijkheden tot begeleiding en controle buiten de gevangenis.

Deze evolutie sluit aan bij een modern strafbeleid dat inzet op re-integratie en het beperken van herval.

3. Duidelijkere structuur en begrippen

Het nieuwe wetboek introduceert een helderder onderscheid tussen verschillende juridische concepten, zoals:

• verzwarende bestanddelen (die het strafniveau beïnvloeden);
• verzwarende factoren (die binnen een niveau een rol spelen).

De wetgeving wordt bovendien toegankelijker geschreven, wat de toepasbaarheid in de praktijk moet verbeteren.

4. Praktische gevolgen van het uitstel

Het uitstel tot september 2026 heeft concrete gevolgen voor lopende en toekomstige dossiers. Juristen moeten rekening houden met:

• een langere toepassing van het huidige Strafwetboek;
• een complexere overgangsperiode wanneer het nieuwe recht effectief in werking treedt;
• de noodzaak om dossiers dubbel te analyseren (oud versus nieuw recht), zeker in het licht van het beginsel van de mildste strafwet.

Dit vereist een grondige voorbereiding en opvolging door elke advocaat strafrecht antwerpen.

5. Parallelle evoluties in het strafrechtelijk landschap

Naast het nieuwe Strafwetboek blijven ook andere hervormingen doorlopen, zoals:

• verstrengingen in het sociaal strafrecht;
• tijdelijke maatregelen inzake strafuitvoering om de gevangenisoverbevolking aan te pakken;
• verdere digitalisering van de strafprocedure.

Deze elementen maken duidelijk dat de hervorming van het strafrecht breder is dan enkel het nieuwe wetboek.

Conclusie

Hoewel de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek werd uitgesteld naar september 2026, blijft de hervorming een mijlpaal in het Belgisch strafrecht. Het nieuwe systeem belooft meer coherentie, transparantie en een modernere aanpak van bestraffing.

Voor de praktijk betekent dit echter ook een periode van verhoogde complexiteit. Een grondige voorbereiding is essentieel om cliënten correct te adviseren en optimaal te verdedigen binnen dit vernieuwde juridische kader.

Wat is het verschil tussen een bestuurlijke en gerechtelijke aanhouding?

In België bestaan er twee soorten aanhoudingen die door de politie of het gerecht kunnen worden opgelegd: de bestuurlijke aanhouding en de gerechtelijke aanhouding. Hoewel beide situaties kunnen leiden tot een tijdelijke vrijheidsberoving, verschillen ze fundamenteel in hun doel, duur en rechtsgrond. In deze blog leggen we het verschil helder uit.

Bestuurlijke aanhouding: openbare orde handhaven

Een bestuurlijke aanhouding is bedoeld om de openbare orde te handhaven. Denk bijvoorbeeld aan iemand die opzettelijk de rust verstoort tijdens een betoging of in een dronken toestand de veiligheid op straat in gevaar brengt. In zo’n geval kan de politie die persoon bestuurlijk aanhouden om de situatie onder controle te krijgen.

Kenmerken van bestuurlijke aanhouding:

• Gebeurt op initiatief van de politie of burgemeester.
• Heeft niets te maken met een strafrechtelijk onderzoek.
• Duurt maximaal 12 uur.
• Er is geen tussenkomst van een onderzoeksrechter nodig.
• Er volgt doorgaans geen vervolging, tenzij er strafbare feiten zijn vastgesteld.

De bestuurlijke aanhouding is dus een preventieve maatregel, die tot doel heeft onmiddellijke overlast of gevaar voor de samenleving te stoppen.

Gerechtelijke aanhouding: onderdeel van strafonderzoek

Een gerechtelijke aanhouding gebeurt daarentegen in het kader van een strafonderzoek. Als iemand verdacht wordt van het plegen van een misdrijf, kan hij of zij door de politie worden gearresteerd voor ondervraging en verder onderzoek. Binnen 48 uur moet een onderzoeksrechter beslissen of de betrokkene aangehouden blijft.

Kenmerken van gerechtelijke aanhouding:

• Is gericht op het ophelderen van een strafbaar feit.
• Wordt uitgevoerd op vraag van het parket of de onderzoeksrechter.
• Kan leiden tot voorlopige hechtenis.
• De betrokkene heeft recht op een advocaat strafrecht vanaf het eerste verhoor.
• Er moet een duidelijke verdenking bestaan van een misdrijf.

Deze vorm van aanhouding kan grote gevolgen hebben. Als de onderzoeksrechter de aanhouding bevestigt, kan de verdachte in de gevangenis belanden in afwachting van zijn proces.

Rechten van de aangehouden persoon

Zowel bij een bestuurlijke als een gerechtelijke aanhouding zijn er belangrijke grondrechten van toepassing. In het geval van een gerechtelijke aanhouding speelt de advocaat strafrecht een centrale rol: hij of zij ziet erop toe dat de rechten van de verdachte worden gerespecteerd, zoals het zwijgrecht, recht op inzage in het dossier en recht op verdediging.

Conclusie

Een bestuurlijke aanhouding is een tijdelijke maatregel om ordeverstoring te voorkomen, terwijl een gerechtelijke aanhouding een stap is binnen een strafrechtelijk onderzoek. Begrijpen wat deze begrippen betekenen, helpt om je rechten te kennen en gepast te reageren wanneer je of iemand uit je omgeving hiermee geconfronteerd wordt.

Heb je vragen over je rechten bij een aanhouding? Neem dan contact op met een ervaren advocaat strafrecht om je correct te laten informeren en begeleiden.